Kentsel dönüşüme giren evde kiracı hakları özellikle yenilenmesi gereken ya da dönüşüme giren evlerde oturan kiracıların sorunlarından biridir. 6306 sayılı kanuna göre kentsel dönüşümde kiracının haklarına değinilmektedir. Yasada belirtilenlere göre riskli yapıdan yapılan kiracı tahliyesi, yapılması gereken zorunlu bir durumdur. Kiracıların kentsel dönüşüm aşamasında müdahale hakları bulunmamaktadır. Bu haklar daha çok kanuni vekillere ve maliklere verilmektedir.
Kentsel dönüşüm kiracı tahliyesi sürecinin daha hızlı ilerlemesi adına kiracıların bazı hakları arka plana atılıyor gibi dursa da kiracıların hakları kesinlikle ortadan kalkmış değildir. 6306 sayılı kanunda kiracıların yükümlülüğü, sürece engel olmadan binadan tahliye edilmektir. Bunun için riskli yapının yıkımı ve tahliye belgesi binaya asılarak kiracılara apartmanı boşaltmaları için duyuru yapılır. Bu süreçte kentsel dönüşüme girecek binanın tamamen tahliye edilmesi gerekmektedir.
Kentsel Dönüşümde Kiracı Ne Yapmalı
Kentsel dönüşümde kiracı ne yapmalı sorusu kiracıların en çok emrak ettiği konulardan biridir. Çünkü bu sürecin nasıl yönetileceğine ilişkin bilgiler pek yaygın değildir. Riskli yapılarda kalan insanlara, binayı tahliye etmeleri için en fazla 90 gün süre tanınmaktadır. Kiracıların bu sürece hukuken ya da fiilen müdahale etme hakları yoktur. Bu kanuna göre kiracıların uyması gereken durumlar şunlardır:
- Binayı verilen süre içinde tahliye etmeleri gerekir.
- Riskli yapı tespitine itiraz etme hakları yoktur.
- Yapıyı verilen sürede boşaltmazlarsa kamu gücü kullanılarak tahliye edilmek durumunda kalırlar.
- Riskli yapı tespitinden sonra bu tespitin iptali için dava çaılamaz.
- Eğer kiracılar tahliye olmamak için direnirlerse bu durumda haklarına tutanak tutulur ve Başsavcılığa suç duyurusunda bulunulur.
- Bu tahliye sürecinde kiracılar özel tebligat ya da bildiri gönderilmemektedir. Kiracılar binanın tahliye ve yıkım bilgilerine yapıya azılan tutanaklar aracılığıyla, muhtarlığa giderek ya da malikler aracılığıyla öğrenebilirler.
Kentsel dönüşüm kiracı desteği de tartışılan konular arasındadır. Kiracıların riskli yapıyı tahliye etmesinden sonra yeni bir ev kiralamaları gerekir. Bu gayrimenkul için harcanan süre için mahrum kalınan kar miktarını kiraya veren tarafta talep edebilmektedir. Kentsel dönüşüm nedeniyle kiracılara haklar tanınmaktadır ve bunlardan biri bir defaya mahsus taşınma yardımıdır.
Kentsel Dönüşüm Kiracı Hakları
Kentsel dönüşüm kiracı hakları bakımından önemli yasalar yer almaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun kiracılıkla ilgili hükümleri, tahliye sürecinde de etkili olmaktadır. Yargıtay’ın aldığı kararlara göre kiraya verilen taşınmazın riskli yapı olması, bu yapının ayıplı olduğu anlamına gelmektedir. Kiraya veren tarak geçerli bir neden olmadan yapının riskli olduğunu bilmediğini beyan edemez. Bu sebeple kiracılar kentsel dönüşüm nedeniyle tahliye edildiğinde kirayı verenden tazminat isteme hakkına sahiptir. Kentsel dönüşümde kiracıya tazminat hakkı yer almaktadır. Örneğin kiracı, kentsel dönüşüm nedeniyle kiraladığı evi terk edecek ve yeni bir ev bulmak için zaman ve para harcayacak. Bu durumda mahrum kalınan miktarı tazminat olarak talep edebilir. Kiracıların riskli yapıda yaptığı zorunlu ve faydalı masraflar, imalat tarihinden itibaren talep edilebilirdir. Ayrıca kiracılar, yatırdıkları depozitoyu ev sahiplerinden talep edebilirler.
Kentsel dönüşüm kira yardımı bir kereye mahsus olmak kaydıyla yapılmaktadır. Kentsel dönüşüm sürecinde kiracıların kedi haklarını bilmesi çok önemlidir. Kentsel dönüşümle yapı yıkıldığında ve yeniden inşa edildiğinde malikler kiracılara yazılı bildiride bulunak zorundadır. Kiracılar bu bildirimi aldıktan sonra 1 ay içinde yeni kira bedeliyle gayrimenkulü tekrar kiralama hakkına sahiptirler.
Ayrıca kiracılar ev almak isterseler de başkanlıkla sözleşmeli olan bankalar aracılığıyla ev kredisi çekebilir, harç ve vergi indirimlerinden faydalanabilir, tespit kredisi ve yapım kredisi gibi imkanlardan faydalanabilirler.
Ev Alırken DASK Zorunlu mu, DASK Olmadan Tapu Devri Yapılır mı?