Kira artışı, kiracılar ve ev sahiplerinin yakından ilgilendiren konular arasındadır. Kira artış oranı her yıl değişir mi sorusu ev kiralayacak olanların en çok merak ettiği konulardan biridir. Kira bedelleri yalnızca sözleşme yenilenme dönemlerinde değiştirilmektedir. En az bir yıl olarak imzalanmış konut kira sözleşmelerindeki artışlar, bu süre için geçerli olmaktadır.
Kira artış oranı nasıl belirlenir sorusu diğer bir araştırma konusudur. Kira oranları her yıl değişmekte, ev sahipleri de buna göre kirada artış gerçekleştirmektedir. Yıllık kira artışı Tüketici Fiyat Endeksi tarafından belirlenir. Kira artışlarının enflasyonla uyumlu olacak şekilde adil artışını sağlamak adına TÜFE’nin son 12 aylık ortalaması esas alınmaktadır.
Türk Borçlar Kanunu madde 344’e göre TÜFE’nin son 12 aylık ortalaması esas alınarak belirlenen kira artış oranı her yıl değişmekledir. Kira sözleşmeleri hangi ay yenileniyorsa o ay TUİK tarafından bildirilen güncel Tüketici Fiyat Endeksi oranı dikkate alınmaktadır. Ev sahipleri sadece TÜFE oranı kadar zam yapabilir. Bu oranın üzerinde zam yapamaz. Bu sayede kira artışları enflasyona uyumlu olarak artış gösterir.
Yıllık Kira Artış Oranı
Yıllık kira artış oranı ev sahiplerinin hukuksal çerçevede kira artışı yapmalarına olanak tanır. Yıllık kira artış oranları haklar ve sözleşmeler etrafında kira sözleşmesinin yenilendiği ayda TÜİK tarafından açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi’nin son 12 aylık ortalamasıdır. TÜİK’in yayımladığı son istatistikler baz alınarak Aralık ayıyla birlikte yıllık enflasyon açıklanır. Kira artış oranları da Ocak ayı dönemiyle birlikte hesaplanarak bildirilir.
Kira zam oranı belirlenmesi, kiracıların ve ev sahiplerinin kira zammı hakkındaki soru işaretlerinin giderilmesi adına çok önemlidir. Belirlenen oranların üzerinde zam olmaması kiracılar için olumlu bir durumdur. Bu sayede haksız kira artışlarının yaşanması önlenmektedir.
Enflasyonun yüksek olması nedeniyle ülkemizde kira artışları da fazla olabilmektedir. Enflasyon üreticiden tüketiciye kadar çok daha geniş bir alanı etkilemektedir. Enflasyonu bahane göstererek ev ve iş yerlerinin kiralarının abartılı şekilde artırılmaması adına kira zam oranının üzerinde artış yapmak mümkün değildir.
Yıllık kira artış oranı, yalnızca belirlenen miktarda artırılabilir. Ancak dilerse ev sahibi zam yapmayabilir ya da belirlenen orandan daha az zam yapabilmektedir. Bu durum tamamen kiracı ve ev sahibi arasındaki iletişime bağlıdır. Eğer kira sözleşmesinde artış oranı daha fazla belirlenmişse bile yine de TÜFE’nin belirlediği oranı geçemez.
Kira Artışı Hesaplama
TÜFE’nin oranları açıklamasıyla birlikte kira artış hesaplama konusunda da pek çok soru işareti oluşmaktadır. TÜFE oranları, mevcut kira miktarı ile hesaplanır. Kira artış hesaplaması için kullanılan formül şu şekildedir:
- Mevcut kira bedeli x (TÜFE’nin 12 aylık ortalaması / 100)
Hesaplama yaparken dikkat edilmesi gereken şey, TÜFE’nin aylık değil, son 12 aylık ortalama değerinin alınmasıdır. TÜİK sözleşmenin yenilendiği ay için oranı %35 olarak açıkladıysa bu durumda ev sahibi en fazla %35 oranında zam yapılmaktadır. Sözleşmelerde yazan daha yüksek oranlar hukuken bağlayıcı değildir. Esas bağlayıcı sınır TÜFE’nin açıkladığı sınırlardır.
Kira artışı TÜFE tarafından belirlenmektedir. Bu nedenle başka oranlarla yapılan hesaplamalar yasal olarak geçersiz olacaktır. Belirlenen orandan daha az artış yapmak tamamen tarafların kendi atalarında vereceği bir karardır.
TÜFE, Türkiye’deki genel fiyat artışlarını ölçmektedir. Enflasyon arttıkça kira artışı da bundan etkilenir. Enflasyon düştükçe kira artık oranları da doğru orantılı olarak düşmeye başlar. Kira artışındaki yasal üst sınır TÜFE’nin belirlediği sınırlardır ve bu oranların üzerinde kira artışı yapılamaz.
Ev Sahibi Kiraya Zam Yapmadan Sözleşmeyi Feshedebilir Mi?