Kira bedeli nasıl belirlenir sorusu hem ev sahipleri hem de kiracılar için merak edilen konular arasında yer almaktadır. Kira bedelinin tespit edilebilmesi için taraflar arasında sözlü ya da yazılı kira sözleşmesi bulunması gerekmektedir. Sözlü ya da yazılı kira sözleşmesi yoksa tüzel ya da gerçek kişilere karşı kira bedeli tespit davası açılamaz. Üstelik her davada olduğu üzere kira bedelinin tespiti davasında da davacının dava açmasında hukuki yarar vardır.
Kira bedeli hesaplama işlemlerinde pek çok dikkat edilmesi gereken kritik nokta yer almaktadır. Hukuki yarar, davacının kira tespit davası açmakta bir çıkar aramadığı anlamına gelir. Kira sözleşmelerinde kira artırma maddesi yoksa ve buna rağmen artış oranı nedeniyle anlaşmazlık yaşanırsa her iki taraf da kira bedeli tespiti için dava açabilmektedir.
Kira açmak için duruma, yetkili mahkemeye ve sürece dikkat etmek gerekmektedir. Kira konusunda yaşanabilecek anlaşmazlıkların önüne geçmek ve evin kira değerinin tespit edilebilmesi için pek çok kritik aşama yer almaktadır. Bu aşamaların tamamlanmasıyla emsal kira bedeli tespit edilir.
Emsal Kira Bedeli
Emsal kira bedeli davasını hem kiracı hem de ev sahibi ya da kiraya veren taraf açabilmektedir. Kiracılar fazla kira bedelinin düşürülmesi, ev sahipleri ya da kiraya verenler ise kira bedelinin artırılması adına kira tespit davası açılabilmektedir. Paylı mülkiyetlerde her paydaş kendi oranında kira bedelinin tespit edilmesini talep edebilmektedir. Ev iştirak haline mülkiyet ise bu durumda tüm ortaklar bir araya gelip kira tespit davası açabilmektedirler.
Kira fiyatı belirleme davalarında özellikle bazı hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu sayede hukuki süreçler daha doğru ve hızlı bir şekilde gerçekleşebilir.
Kira bedelinin tespit edilmesi için davalının ikamet ettiği ya da sözleşmenin yapıldığı, kirası tespit edilecek evin yer aldığı Sulh Hukuk Mahkemesi’nde dava açılmaktadır. Kira sözleşmesinin tarafları tacir ya da kamu tüzel kişisi ise sözleşmede belirlenen yerdeki mahkemede de kira bedelinin tespiti için dav açılabilmektedir.
Kira Tespit Kriterleri
Kiracı tespit kriterleri dava açma sürecinde çok önemlidir. Kiracının ya da ev sahibinin kira tespit davası açabilmesi için şu şartların bulunması gerekir:
- İki taraf arasında mutlaka sözlü ya da yazılı kira anlaşması bulunmadı gerekir. Taraflar arasında kira ilişkisi yoksa dava açılamaz.
- Kira bedelinin tespit edilmesi için açılacak davanın koşulları arasında hukuki yarar bulunur. Sözleşmenin taraflarından biri kira bedelinin yeniden tespit edilmesinde bir çıkarı olduğunu, var olan değerin yetersiz ya da fazla olduğunu ispat etmişse dava açmakta hukuki yararı bulunduğun kabul etmiş olur. Aksi durumda dava usulden reddedilir.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nda yer aslan kanunlara göre kira tespit davası açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekmektedir. Bu nedenle arabuluculuk süreci olmadan doğrudan dava açılmışsa dava reddedilir.
Kira değeri nasıl hesaplanır sorusu iki tarafında bilmek istediği konular arasında yer alır. Kiranın yeniden belirlenmesi durumunda evin konumu, merkeze yakınlığı, yer aldığı bölge, m2 cinsinden ölçümü gibi pek çok unsur yer almaktadır. Ayrıca TBK madde 344’e göre kira bedeli, sözleşme 5 yılını doldurmadıysa hakim tarafından belirlenecek olan yeni kira bedelleri TÜFE oranına göre kararlaştırılmaktadır.
Beş yılı dolduran ya da beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde hakim sadece TÜFE oranıyla kalmaz. Bu durumda kiralanan taşınmazın yer aldığı bölgedeki, söz konusu eve benzer durumda olan evlerin kira bedelleri de göz önüne alınır. Binanın yaşı, yapının tipi, semt gibi unsurlar çok önemlidir.
Kiracı Evde Boya Yaptırmak Zorunda Mı?