Kira sözleşmesiz hazırlarken ev sahiplerinin de kiracıların da aklına döviz ile ya da farklı şekillerde ödeme yapma fikri zaman zaman gelmektedir. Kira bedeli dövizle belirlenebilir mi gibi sorular kira sözleşmelerinde bazen karşılaşılan sorular arasındadır. Türkiye’de döviz üzerinden kira sözleşmesi yapmak, 2018’de yürürlüğe giren düzenlemelerle birlikte yasaklanmıştır.
Bunun en büyük nedeni döviz kurunda yaşanan büyük dalgalanmalardır. Bu dalgalanmaların terli parayı etkilemesini minimuma indirmek için düzenlenip 13 Eylül 2018’de Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Karar ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar açıklanmış ve bu tarihten itibaren yürürlüğe girmiştir.
Ev sahipleri özellikle yabancı kiracılara dövizle kira sözleşmesi hazırlamak için bu durumu sıklıkla araştırmaktadırlar. Dövizdeki çalkantılılar nedeniyle yasaklanan bu durum hala merak konusu olmaya devam etmektedir. Kira sözleşmeleri kiracılarla ev sahibi arasında gerçekleşen konut ya da iş yeri kullanımını resmiyete döken en önemli belgelerdendir. Bu belgeler aynı zamanda iki taraf arasındaki kira hukukunun da en net ispatıdır. Ancak ekonomik istikrarın sağlanabilmesi amacıyla kira sözleşmelerinde dövizle sözleşme yasağı uygulanmıştır.
Kirada Sözleşmesinde Yabancı Para Yasağı
Kira sözleşmesinde yabancı para yasağı uygulaması Türkiye’nin mevcut ekonomik şartları ve enflasyonunda Trük parasını korumak için atılan önemli bir adımdır. Bu düzenleme özellikle döviz kurlarında yaşanan aşırı hareketliliğin yerel ekonomiyi zedelememesi için uygulamaya koyulmuştur. 13 Eylül 2018Wde Resmi Gazete’de yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yürürlüğe giren bu uygulama günümüzde hala devam etmektedir.
Bu düzenlemenin en temel amacı kira mevzuatı düzenlemelerinde Türk parasının değer kaybetmesini önlemektir. Türk parasının kullanımın teşvikiyle değer kaybetmesini önlemektir. Bu düzenlemeyle Türkiye’de yaşayan kişilerin kira sözleşmelerinde uygulanan döviz yasaklarına uyması gerekmektedir.
Bu yasa sayesinde kiracıların ödeyecekleri miktarın kontrolden çıkmasının da önüne geçilmektedir. Örneğin aylık 1000 dolara kiralanan bir konutu ele alalım. Döviz kurundaki değişimler nedeniyle kiralamanın gerçekleştiği dönem 1000 birim Amerikan doları 30.000 lira olsun. Döviz kurundaki değişimler ve enflasyon nedeniyle 1000 dolar zamanla 50.000 liraya kadar çıkabilmektedir. Bu da hem kiracıların maddi durumunu sarsarken Türk lirasının yerel pazarda da değersizleşmesine neden olmaktadır.
Kirada TL Ödeme Zorunluluğu
Kirada TL ödeme zorunluluğu nedeniyle kira sözleşmeleri yapılırken dolar, euro ya da başka para birimleri kullanılamamaktadır. Bu yasakla birlikte kira sözleşmelerini döviz üzerinden yapan kiracıların verecekleri ücretler Türk lirasına çevrilmiştir. 13 Eylül 2018’de gerçekleşen bu düzenleme sayesinde döviz üzerinden yapılan kira sözleşmeleri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bakası döviz kuru esas alınarak Türk lirasına çevrilmiştir.
Sözleşme serbestisi sınırları çerçevesinde düzenlenen kira sözleşmeleri geçerli olurken döviz üzerinden yapılan kira sözleşmeleri geçerli sayılmamaktadır. Kira sözleşmelerine döviz kullanım yasağı sadece yeni sözleşmeleri değil, mevcut kira sözleşmelerini de etkilemiştir. Yani bu yasaktan önce yapılan dövizli kira sözleşmelerinde ödenen bedeller de Türk lirasına dönüştürülmüştür.
Kira sözleşmelerinde dövizle sözleşme yasağı uygulamasına uymayan kişilerin sözleşmeleri geçersiz sayılmaktadır. Sözleşmeler ya da kira ödemeleriyle iligli sıkıntılarla karşılaşmamak adına hukuka uygun hareket etmek en doğru yol olacaktır.
Uygulanan bu yasak kira bedellerindeki artış oranlarını da etkilemektedir. TBK madde 344’e göre kira bedelleri TÜFE yani Tüketici Fiyat Endeksi tarafından belirlenen oranla artırılmaktadır. Bu oran üzerinde yapılan kira artışları geçersiz sayılmaktadır. Bu yasaklar hem kiracıların haklarını korumak hem de Türk lirasının değer kaybını önlemek için atılmış çok önemli adımlar arasında yer almaktadır. Böylece haksız artışların önüne geçilmektedir.
Kira Kontratında Artış Maddesi Yoksa Ne Olur?