Ev kiralarken hem ev sahiplerinin hem de kiracıların merak ettiği pek çok konu vardır. Bunlardan biri depozito ücretleridir. Depozito en fazla ne kadar alınabilir sorusu, depozito konusu açıldığında akla gelen ilk sorudur. Depozito, güvence bedeli olarak bilinmektedir ve kira sözleşmelerinde çok sık rastlanır. Kira sözleşmesi sebebiyle ev sahibinin uğrama ihtimali olan zararların teminatı için kiracı tarafından ödenir. Aynı güvence parası başka kiralama ve satın alma işlemlerinde de görülmektedir.
Kiralama konusunda kira depozitosu limiti ne kadar olmalıdır ya da ne kadar ödenmelidir soruları merakla araştırılmaktadır. Evden taşınıldığı zaman depozitonun iade edilmesinde bazı sorunlarla karşılaşılmaktadır. Bu sorunlar kiracıların mağdur olmasına neden olur. Bu mağduriyetin yaşanmaması adına Türki Borçlar Kanunu’nda yer alan madde 342’de konut ve çatılı işyerlerinin kiralarının bazı sınırlar çerçevesinde değerlendirilmesi söz konusudur.
TBK’da yer alan madde 342’de konut ve çatılı işyeri kiralamada depozitonun kıymetli evrak ya da para olarak verilmesine karar verildiyse, kiracılar parayı ev sahibinin izni olmadan çekilemeyecek şekilde bankaya yatırır. Kıymetli evrak olarak verilmişse de bir bankaya yatırılır. Bankaya yatırılan bedeller kiracı ve ev sahibinin rızası ya da icra takibinin kesinleşmesiyle tekrar teslim alınabilir.
Yasal Depozito Tutarı
Yasal depozito tutarı yasalara ve TBK’ya göre belirlenmektedir. Çatılı işyeri ve konut kira sözleşmelerinde depozito miktarı sınırlandırılmaktadır. Üç aylık kira bedelini geçmeyecek şekilde sınırlandırılmıştır. Kira sözleşmesinde kararlaştırılan depozito üç aylık kira bedelini aşıyorsa bu durumda üç aylık kirayı aşan miktar geçersiz sayılacaktır. Kiracı, depozitonun üç aylık kirasını aşan miktarını talep edebilir.
Depozito en fazla üç aylık kira bedeline denk olabilir. Bankaya yatırılan depozitonun faiz geliri de anaparaya eklenmekte ve teminata girmektedir. Depozito kaç kira bedeli üç aylık kira bedelini aşmayacak şekilde döviz üzerinden de yatırılabilir.
Ev sahibinin depozitoyu iade etmemesi ya da tamamını iade etmemesi durumuyla karşılaşılmaktadır. Bankaya yatırılan depozito parasından kesinti yapılabilmesi için kiracının rızası olması gerekir. Kiracının rızası yoksa kesinleşmiş bir mahkeme kararı gerekmektedir. Bu konuda kiracının rızası genelde olmadığından kiraya veren kişinin zararı varsa dava açarak bu durumu ispatlaması gerekir.
818 sayılı Borçlar Kanunu’nda ev sahibine elden teslim edilen ve yeni düzenleme çıkmasına rağmen hala elden ev sahibine teslim edilen depozitolarda sorun yaşanmaya devam etmektedir. Ev sahibinin keyfi olarak depozitodan kesinti yapmasını önlemek için kiracılar bu bedeli bankaya yatırmalıdır. Aksi durumlarda hala depozito iadesinin yapılmamasında kiracılar tonlarca sorunla karşılaşmaktadır.
Ev Kiralama Depozito
Ev kiralama depozito konusu, kiracılar tarafından genellikle dezavantajlı olunan bir durumdur. Ev sahibinin depozitodan kesinti yapmaması için konutta kullanım sonucunda meydana gelen yıpranmaların olması gerekir. TBK madde 334’te yer alanlara göre kiracının sözleşmeye uygun kullanımıyla kiralanan evde oluşa olağan eskimelerden ve bozulmalardan dolayı bir yükümlülüğü bulunmaz. Bu sebeple ev sahiplerinin kiralanan evdeki olağan yıpranmalar sebebiyle kesinti yapması yasalara aykırıdır.
Depozito yasası doğru bir şekilde uygulandığında kiracının mağduriyeti söz konusu olmaz. Bunun için kiracının haklarını doğru öğrenmesi gerekmektedir. Depozito, kira sözleşmesinden dolayı ev sahibinin uğrayabileceği zararları teminat altına almak için verilmektedir. Kiraya mahsup edilemez. Bu sebeple Yargıtay kararlarına göre kiracının son kira bedelini ödemeden depozitodan ödemek istemesi durumu hukuka aykırıdır. Evden taşınıldığında depozitonun iade edilmesini talep edebilirler.
Depozito iade edilmezse vadeli hesaba yatırılan depozito, ev sahibi tarafından sözleşme feshedilirse ya da sözleşme sona ererse üç ay sonra kiracıya iade edilir. Fakat uygulamada depozito bedelleri bankaya yatırılmayıp ev sahibine verildiği durumlarda depozito iadesinde sıkıntılarla karşılaşılmaktadır. Bu nedenle depozito miktarları mutlaka ne olursa olsun bankaya yatırılmalıdır.